Mùa xuân Ả Rập là cái gì vậy?

Kính Chiếu Yêu: Ngoảnh lại để xem những gì mà phương Tây mang lại cho Trung Đông, Bắc Phi để mà ngẫm nghĩ thế sự của dân tộc.

Mùa xuân Ả Rập

Những ngày cuối cùng của năm 2010, một người bán hàng rong ở Tunisia được cho là phẫn uất vì xe chở hàng của mình bị cảnh sát đập phá, đã tự thiêu.

Sự việc này ngay lập tức được lan truyền rộng khắp trên các trang mạng xã hội, kích động hàng ngàn người dân xuống đường biểu tình phản đối chính quyền và rút cuộc khiến Tổng thống Ben Ali buộc phải chạy sang cư trú chính trị tại Arabia Saudi.

“Hội chứng Tunisia” lây nhiễm rất nhanh sang nhiều nước Châu Phi và Trung Đông như Egypt, Jordan, Yemen, Libya, Arabia Saudi, Syria… và được cácnước phương Tây gọi là “Mùa Xuân Arab” với ngụ ý sẽ mang lại “dân chủ”, “nhân quyền” và “cuộc sống ấm no” cho người dân ở những quốc gia này.

“Mùa Xuân Arab” kết thúc ở Libya bằng một cuộc chiến tranh xâm lược. Tổng thống Muammar Gaddafi đã bịhành quyết trên đường phố vào tháng 10/2011.

Thượng nghị sỹ Mỹ John McCain đã tuyên bố, sau Libya “Mùa XuânArab” sẽ lan tỏa sang Syria, Iran, các nước Trung Á, sẽ “gõ cửa” Nga và Trung Quốc. Thậm chí, ông còn cảnh báo “Tổng thống Nga V.Putin sẽ cùng chung số phận của nhà lãnh đạo Libya Muammar Gaddafi (!?)".

“Mùa Xuân Arab” đã khiến hàng chục triệu người dân phải lâm vào tình cảnh khốn cùng trước nạn cướp bóc, giết người, khủng bố, cuộc chiến huynh đệ tương tàn do xung đột sắc tộc và tôn giáo, buộc phải rời bỏ đất nước và tạo ra làn sóng di cư ồ ạt sang châu Âu và nhiều quốc gia khác trên thế giới.

Hiện có nhiều quan điểm khác nhau trước hiện tượng “Mùa Xuân Arab”, nhiều chuyên gia phân tích chính trị quốc tế cho rằng đó là cuộc “thập tự chinh trong thế kỷ 21” do một số nước phương Tây tiến hành để bình định một khu vực địa-chính trị cực kỳ quan trọng đối với thế giới, gọi là “Trung Đông Lớn”, nơi đang diễn ra sự cạnh tranh lợi ích giữa các cường quốc, trước hết là tranh giành thị trường và tài nguyên các dầu mỏ, khí đốt.

Có ý kiến cho rằng, nguyên nhân chủ yếu dẫn tới “Mùa Xuân Arab” xuất phát từ những khó khăn về kinh tế-xã hội của các nước Bắc Phi-Trung Đông.

Điều này có vẻ thiếu thực tế bởi những khó khăn về kinh tế ở những nước vừa trải qua “Mùa Xuân Arab” không đến mức trầm trọng so với nhiều nước ở các khu vực khác trên thế giới.

Trong 30 năm cầm quyền của Tổng thống Hosni Mubarak (1981–2011), GDP của Egypt tăng 4,5 lần, với nhịp độ tăng trưởng hàng năm từ 6,6 đến 7,3%. Năm 2010, nghĩa là ngay trước thời điểm bùng nổ “Mùa xuân Arab”, GDP tính trung bình theo đầu người của Egypt là 6.020USD.

Tính GDP trung bình theo đầu người của Libya trong năm 2010 là 16.400USD, của Syria là 4.620 USD, của Tunisia là 8.940 USD. Tunisia đượcđánh giá là “sự thần kỳ kinh tế” của Châu Phi, Libya được Đại hội đồng Liên Hợp Quốc năm 2010 đánh giá là quốc gia có thành tích trong việc xóa đói giảm nghèo.

Sử dụng “cải cách”, “xúc tiến dân chủ”, “vì nhân quyền”, một số nước Phương Tây đã thực hiện chiến lược toàn cầu của họ. Mục tiêu chiến lược này được xác định trong Đề án Trung Đông Lớn, mở đầu bằng 2 cuộc chiến tranh ở Afghanistan (2001)và Iraq (2003).

Sau khi chiếm đóng Iraq, vào năm 2004, Tổng thống Mỹ G.W.Bushtuyên bố nội dung Đề án Trung Đông Lớn, bị nguyên thủ nhiều nước Bắc Phi-TrungĐông là Tổng thống Libya Muammar Gaddafi, Tổng thống Syria Bashar al-Assad,Tổng thống Egypt Hosni Mubarak, phản đối.

Năm 2009, Tổng thống Barack Obama quyết định điều chỉnh chiến lược thực hiện Đề án Trung Đông Lớn, theo đó ông sử dụng “quyền lực thông minh”, kết hợp “quyền lực cứng” (quân sự) và “quyền lực mềm” (ngoại giao,văn hóa, cách mạng từ Internet…).

Washington sử dụng các lực lượng Hồi giáo vốn chiếm ưu thế áp đảo ở khu vực Trung Đông Lớn dưới chiêu bài “cải cách”, “xúc tiến dân chủ”, “vì nhân quyền”, làm công cụ để “bình định” vành đai địa- chính trị Trung Đông Lớn.

Chủ trương đó thể hiện ở bài diễn văn nổi tiếng của Tổng thống Barack Obama tại Trường Đại học Cairo, thủ đô Egypt, vào tháng 06/2009, trong đó có đoạn: “Nước Mỹ và thế giới Hồi giáo là bạn. Tôi tới đây là để tìm kiếm một sự khởi đầu mới cho mối quan hệ giữa nước Mỹ và thế giới Hồi giáo”.

Đến cuối năm 2010, “một sự khởi đầu mới” cho mối quan hệ giữa nước Mỹ và thế giới Hồi giáo” đã diễn ra dưới hình thức các biến động chính trị-xã hội bùng phát ở nhiều nước Bắc Phi-Trung Đông mang tên “Mùa xuân Arab”, trong đó các lực lượng Hồi giáo được Mỹ và một số đồng minh trong và ngoài khu vực ủng hộ, đã nổi lên lật đổ chính quyền ở nhiều nước và thay vào đó là các chính phủ mới thân Mỹ do các lực lượng Hồi giáo, thậm chí là Hồi giáo cực đoan, chiếm ưu thế và gần như kiểm soát bộ máy quyền lực mới ở Tunisia, Egypt, Libya và hiện nay đang ráo riết tiến hành cuộc chiến khủng bố nhằm lật đổ chính quyền của Tổng thống Syria Bashar al-Assad.

Các lực lượng hồi giáo cực đoan được bên ngoài hỗ trợ về tài chính, chính trị và cả quân sự, đã nổi lên giành quyền lực sau khi chính phủ cầm quyền cũ sụp đổ ở Tunisia, Egypt, Libya, Yemen.

Đặc biệt là ở Egypt, ông Mohammed Morsi, thủ lĩnh của tổ chức "Anhem Hồi giáo", đã trở thành tổng thống nước này. Tuy nhiên, sau khi nhận thấy tổng thống mới Mohamed Morsi không đáp ứng được nguyện vọng cải cách của người dân, giới quân sự Egypt đã lật đổ ông vào năm 2012.

Chính trường Tunisia, Libya, Yemen…cũng lâm vào cuộc tranh giành quyền lực quyết liệt giữa các phe phái, đẩy những quốc gia đó vào tình trạng bất ổn kéo dài. Còn ở Syria hiện nay, các lực lượng đối lập được một số nước Phương Tây và đồng minh của họ ủng hộ, đã công khai tuyên bố sẽ loại bỏ bằng được Tổng thống Syria Bashar al-Assad và xây dựng nhà nước Hồi giáo ở quốc gia này.

Để thực hiện mục tiêu “bình định” Bắc Phi-Trung Đông, các nước NATO đã tiến hành một cuộc chiến tranh xâm lược quy mô lớn nhằm vào một quốc gia có chủ quyền và là thành viên của Liên Hợp Quốc.

Nhiều nước, trong đó có Nga là thành viên thường trực của Hội đồng bảo an Liên Hợp, đã chính thức lên tiếng đòi chấm dứt ngay chiến dịch quân sự này. Còn V.Putin-vào năm 2010 là Thủ tướng Nga, đã gọi hành động của NATO xâm lược Libya là “cuộc thập tự chinh thời hiện đại”.

IS là ai?

Tại Syria, nhóm các nước trong Nhóm “Những người bạn của Syria” đã sử dụng các lực lượng khủng bố gây ra các vụ tàn sát dã man nhất nhằm vào dân thường Syria, sau đó thông qua các biện pháp chiến tranh thông tin rộng khắp và áp đảo để gán những hành động đó cho các lực lượng trung thành với Tổngthống Bashar al-Assad và cáo buộc họ “đàn áp người dân” và “vi phạm quyền con người”, thậm chí gọi ông Bashar al-Assad là “Hitler thế kỷ XXI” (!?).

Mặt khác, họ đệ trình Hội đồng bảo an Liên Hợp Quốc các dự thảo nghị quyết lên án hành động “vi phạm nhân quyền” của Chính phủ Syria nhằm mở đường cho sự can thiệp quân sự từ bên ngoài.

Đóng vai trò then chốt trong cuộc chiến tranh khủng bố chống lại nhà nước Syrialà tổ chức Nhà nước Hồi giáo Iraq và Cận Đông, gọi tắt là ISIL (Islamic Stateof Iraq and the Levant), được Phương Tây gọi là “những chiến sỹ đấu tranh cho tự do và dân chủ”.

Từ đầu tháng 6/2014, ISIL mở đầu chiến dịch tấn công ồ ạt ở Iraq. Chỉ với vài ngàn tay súng đã từng trải qua cuộc chiến tranh khủng bố tàn bạo và đẫm máu ở Syria, lại được các cơ quan tình báo một số nước trong và ngoài khu vực Trung Đông huấn luyện, ISIL đã đánh chiếm nhiều thành phố của Iraq.

Ngày 29/6/2014, ISIL ra tuyên bố thành lập Nhà nước Hồi giáo, gọi tắt là IS (Islamic State), trở thành nhà nước khủng bố nguy hiểm nhất thế giới. Hiện nay, IS là hiểm họa số một đối với hòa bình và an ninh quốc tế, đang gây bất ổn trên toàn khu vực Bắc Phi-Trung Đông và nhiều nơi khác trên thế giới, đe dọa sinh mạng và cuộc sống của hàng chục triệu người dân ở các nước Bắc Phi-Trung Đông.

“Mùa xuân Arab” đang tạo ra thảm họa nhân đạo kép chưa từng có đối với các nước Bắc Phi-Trung Đông. Một mặt, “Mùa Xuân Arab” không hề mang lại dân chủ, cải cách, hay “các giá trị Phương Tây” mà chỉ là sự đổ nát, nạn đói khát, cướp bóc, chết chóc và đau thương.

Để thoát khỏi tình trạng này, hàng ngàn người dân từ các nước Bắc Phi-Trung Đông đã ồ ạt di cư sang các nước châu Âu và nhiều nơi khác trên thế giới. Mặt khác, lợi dụng tình cảnh khốn khổ tận cùng của hàng triệu người dân, các tổ chức tội phạm và khủng bố, đứng đầu là IS, tổ chức các hoạt động buôn bán phụ nữ, trẻ em và nhân lực lao động sang các nước trên thế giới, trước hết là các nước châu Âu. Thậm chí, IS còn lợi dụng làn sóng di cư từ các nước Bắc Phi-Trung Đông để đưa các chiến binh khủng bố khét tiếng tàn bạo sang Ukraine, thành lập đội quân đánh thuê cho nhà cầm quyền Kiev. Thủ tướng Ukraine, ông Arseniy Yatsenyuk, đã từng đề xuất “sáng kiến” tuyển mộ các sát thủ của IS đang trà trộn trong dòng người di cư để tổ chức thành các đội quân đánh thuê nhằm tiêu diệt các lực lượng dân quân ở hai khu vực Donetsk và Lugansk.

"Gieo gió ắt phải gặt bão"

Việc một số nước Châu Âu phải gánh chịu hậu quả từ làn sóng người di cư từ các nước Bắc Phi-Trung Đông, trong đó có nguy cơ IS “nhập khẩu” khủng bố sang châu Âu, được dư luận đánh giá tương tự như chuyện “kẻ gieo gió gặt bão”.

các Nước châu Âu đã từng tham gia chiến dịch quân sự của NATO ở Libya dưới danh nghĩa “bảo vệ người dân” chống lại “tội ác chiến tranh” của ông Muammar Gaddafi, nhưng kết quả là họ đã đưa quốc gia này lâm vào cuộc chiến huynh đệ tương tàn giữa các bộ tộc, phe phái và nạn khủng bố.

Hiện nay, Libya đã trở thành “thiên đường” của nhiều tổ chức khủng bố quốc tế, trong đó có IS.

Một số nước châu Âu trong tổ chức “Những người bạn của Syria” đã từng ủng hộ về chính trị, tài chính, cố vấn, và vũ khí trang bị cho ISIL tiến hành cuộc chiến tranh khủng bố tàn bạo nhất và đẫm máu nhất ở Syria để chống lại các lực lượng ủng hộ Tổng thống Bashar al-Assad từ năm 2012 tới nay.

Chính do cuộc chiến tranh khủng bố này mà hàng triệu người dân Syria đã phải chạy đi lánh nạn ở các nước láng giềng và châu Âu.

(Bài của Đại tá Lê Thế Mẫu, đã được đăng trong Tạp chí Nhân quyền Việt Nam, số tháng 6-2015)

Trông người lại ngẫm đến ta

Ở Việt Nam, khoảng từ năm 2008 trở lại đây, các hoạt động của các hội, nhóm gọi chung là hoạt động Xã hội, dân sự đang có vẻ phát triển, đặc biệt trên mạng intenet. Người ta cần bất cứ lý do gì, tập trung, hướng dư luận và cố thổi phồng lên thành phong trào. Thoạt đầu, câu chuyện có vẻ nghiêm túc và cần được nghiên cứu như biểu tình chống Trung quốc nhưng rồi những câu chuyện càng ngày càng nhảm nhí. Bất cứ cái gì cũng được những nhà hoạt động này biến thành cớ để biểu tình. Trên cuộc chiến tư tưởng văn hóa, họ xuyên tạc lịch sử, bôi nhọ lãnh đạo … đánh vào niềm tin của nhân dân, đặc biệt là giới trẻ. Từ mục tiêu ban đầu được đưa ra là cải tạo xã hội hướng đến môi trường dân chủ và cởi mở, hiện nay mục đích chính của những nhóm người này đã công khai, đó là lật đổ nhà nước cộng sản Việt Nam.

Với những khó khăn trong cuộc sống, những bất mãn cá nhân và bất công trong xã hội mà bất cứ chế độ, xã hội nào cũng có, được họ kích động, thổi phồng và lôi kéo. Giả sử điều họ mong muốn thực hiện được, khi nhà nước Việt Nam hiện nay bị lật đổ thì điều gì sẽ xảy ra?

Trong những nhóm tự xưng là đấu tranh cho dân chủ hiện nay, không nhóm nào phục nhóm nào. Trong những nhà hoạt động hiện nay, không thấy ai có một thân nhân tốt, có công lao với đất nước, có tầm và có tâm, khả dĩ nhận lãnh vai trò lãnh đạo đất nước này. Hay là họ sẽ rước mấy ngài hải ngoại về làm lãnh đạo, lập một nhà nước?

Họ mơ ước đa đảng. Vậy có chỗ cho đảng cộng sản không? Không.Chắc chắn thế. Vậy tại sao không, khi bình đẳng và dân chủ?

Mùa xuân Ả rập sẽ đến. Việt Nam, Lào, Campuchia, Thái Lan … với lịch sử biên giới mấy trăm năm, bỗng nhiên sẽ được lật lại và xem xét bằng họng súng. Những oan cừu từ vài chục năm sẽ trỗi dậy. Chiến tranh tôn giáo. Chiến tranh sắc tộc. Và vô thiên lủng loại chiến tranh.

Tôi rất lấy làm lạ về khả năng tài chính của họ. Tôi không hiểu rõ họ kiếm tiền bằng cách nào để sinh sống và nguồn tài chính nào để hoạt động.

Anh chàng kĩ sư kiêm hoạt động dân chủ tích cực của Sirya hiện tị nạn ở một nước châu Âu, làm thợ khóa tâm sự rằng anh đã không nghĩ sự việc lại ra thế này. Hiện giờ việc anh làm thợ khóa cũng là tốt lắm rồi.

Không hiểu anh ta có bao giờ nghĩ đến đóng góp tích cực của anh trong việc khiến cho đất nước điêu linh ngày nay?

Những hình ảnh của Bắc Phi – Trung đông và bài học Mùa xuân Ả Rập luôn có ý nghĩa với mỗi người Việt Nam có lương tâm và có tình yêu với đất nước, với đồng bào của mình.