Chiềng Chạ
Ở bài viết trước, cảnh báo về sự trở lại của Trương Duy Nhất, người viết dù có hơi băn khoăn nhưng vẫn có một niềm tin về con người này: "Ngay bây giờ đây, sẽ chưa thể nào hiểu được Trương Duy Nhất sẽ tái khởi động Blog "Một góc nhìn khác' như thế nào? Liệu có giống cái cách Nhất đã làm cách đây 3 năm (trước khi bị bắt). Nhưng người viết có một niềm tin ở Nhất, rằng anh sẽ chọn được cho mình một cách làm mà vừa không dẫm lên bước đường cũ song vẫn đủ sức làm hài lòng những kẻ vẫn mong đợi ở anh. Và từ nay đến đó khoảng thời gian mà anh đang giành để nhận được những lời góp ý của bạn bè và công chúng thiết nghĩ đủ cho Nhất thực hiện điều đó". (Trích: 'Một góc nhìn khác sắp trở lại"). Và có vẻ như Nhất đã không phụ lòng tin của những người mong ngóng sự trở lại của anh, anh đã thực sự khéo léo khi làm hài lòng cả hai kiểu người đang hướng tới anh.
Ở bài viết trước, cảnh báo về sự trở lại của Trương Duy Nhất, người viết dù có hơi băn khoăn nhưng vẫn có một niềm tin về con người này: "Ngay bây giờ đây, sẽ chưa thể nào hiểu được Trương Duy Nhất sẽ tái khởi động Blog "Một góc nhìn khác' như thế nào? Liệu có giống cái cách Nhất đã làm cách đây 3 năm (trước khi bị bắt). Nhưng người viết có một niềm tin ở Nhất, rằng anh sẽ chọn được cho mình một cách làm mà vừa không dẫm lên bước đường cũ song vẫn đủ sức làm hài lòng những kẻ vẫn mong đợi ở anh. Và từ nay đến đó khoảng thời gian mà anh đang giành để nhận được những lời góp ý của bạn bè và công chúng thiết nghĩ đủ cho Nhất thực hiện điều đó". (Trích: 'Một góc nhìn khác sắp trở lại"). Và có vẻ như Nhất đã không phụ lòng tin của những người mong ngóng sự trở lại của anh, anh đã thực sự khéo léo khi làm hài lòng cả hai kiểu người đang hướng tới anh.
Mở đầu chia sẻ dưới tên gọi "MỘT GÓC NHÌN KHÁC TRỞ LẠI", Trương Duy Nhất đã viết:
"Chỉ có thể cưỡng bức được hành vi chứ không cưỡng bức nổi tư tưởng. Hôm nay 24/8/2015, Một Góc Nhìn Khác trở lại với bạn đọc sau 820 ngày, kể từ biến cố 26/5/2013.
Vĩnh biệt .vn! Một Góc Nhìn Khác từ đây vĩnh biệt tên miền .vn, trở lại với tên miền quốc tế. org: http://truongduynhat.org/.
Vẫn với giao diện quen thuộc trước đây. Hơn 1.000 bài viết cũ vẫn lưu được (kể cả mộtlượng comment khổng lồ từ bạn đọc)".
Người viết tin rằng khối kẻ đã mừng "huýnh" lên khi nghe Nhất nói như thế. Trên thực tế, sau thời điểm ra tù (hôm 26/5/2015), vây xung quanh Nhất là những con người vẫn luôn cho rằng anh không hề có tội và Nhà nước đã áp đặt lên anh một bản án oan khuất. Chúng cũng liên tục truyền đến tai Nhất những thông điệp về cái nghĩa khí dám đứng lên nói sự thật, không sợ lao tù của chế độ. Chúng cũng động viên Nhất về hãy thêm một lần đứng dậy và làm tiếp cái việc đã từng dẫn anh vào con đường lao lí cách đây 2 năm. Những cái tên với ý nghĩa là tấm gương phản chiếu như Lê Công Định, Nguyễn Tiến Trung... được huy động vào để thuyết phục với Nhất về sự kiên định mà hai kẻ này đã giữ được sau khi ra tù.
Cho nên, khi trong thông báo báo hiệu sự trở lại của Nhất nhắc lại câu khẩu hiệu được cho là gắn với Nhất sau ngày ra tù: "Chỉ có thể cưỡng bức được hành vi chứ không cưỡng bức nổi tư tưởng" sẽ khiến không ít người cười thầm rằng, rồi sự trở lại của Nhất cũng sẽ đi theo cái quỹ đạo mà anh đã từng đi hai năm trước; rằng anh ta vẫn không từ bỏ cái việc mà anh ta vẫn luôn miệng khẳng định mình làm đúng trước công luận. Và chúng sẽ tha hồ tung hê, tha hồ "dựa hơi" vào cái sự "dũng cảm", "khí phách" được toát ra từ con người Nhất.
"Niềm vui" đó lại càng có cơ sở hơn khi Nhất nhấn mạnh thêm rằng: "Vẫn với giao diện quen thuộc trước đây. Hơn 1.000 bài viết cũ vẫn lưu được (kể cả mộtlượng comment khổng lồ từ bạn đọc)". Nghĩa là Nhất sẽ không vì bản án đã qua và 02 năm trong tù mà không cho đăng tải lại các bài viết cũ.
Vậy nhưng, có lẽ Nhất không "hổ danh" là một nhà báo, một người đã từng sống được với những con chữ. Cái cách Nhất thông báo sự trở lại của mình từ Blog "Một góc nhìn khác" đã có một sự phân khúc, phân đoạn tương đối công phu và tài tình. Nếu như ở những dòng đầu tiên, Nhất đã khiến những kẻ muốn anh làm như những gì đã diễn ra ở 02 năm về trước cảm thấy được vui lòng và khấp khởi một cái gì đó thì những dòng tiếp theo sau đây Nhất cũng đã chiều lòng thêm một đối tượng khác đằng sau hai chữ "Tuy nhiên" được đặt tương đối tinh tế này. Nhất nói: "Tuy nhiên, 12 bài viết bị coi là “chứng cứ phạm tội” trong vụ án của tôi đã được gỡ bỏ:
1. Trong đảng ngoài đảng.
2. Chấm điểm Thủ tướng.
3. Chấm điểm bộ tứ nguyên thủ.
4. Tại sao chỉ là bóng đá?
5. Bóng đá và đảng.
6. Việt Nam 2011.
7. Chất lượng chính phủ: quá tệ!
8. Khi Chủ tịch nước tập làm văn.
9. Từ Đồng Nọc Nạn đến Đoàn Văn Vươn.
10. Tổng Bí thư và Thủ tướng nên ra đi.
11. Bỏ phiếu cùng quốc hội.
12. Những chiếc lồng son".
Phải thừa nhận rằng, Nhất đã hết sức tỉnh táo, sự tỉnh táo của một kẻ đã từng phải trả giá cho những sai lầm trong quá khứ bằng 02 năm tù giam. Những gì đã xảy ra trong quá khứ dạy anh rằng, nếu tiếp tục đi trên con đường đã đi thì rất có thể anh sẽ phải trả giá thêm lần nữa. Nhà tù có thể sẽ là nơi kết thúc hoàn toàn ý định làm lại cuộc đời của anh, biến anh trở thành một cái tên vô nghĩa lý. Cho nên, dù cố gắng chứng minh với đám người vốn hàng ngày, hàng giờ vây bủa anh rằng anh vẫn là con người của 02 năm về trước, rằng sức mạnh giam hãm của Nhà tù không biến anh thui chột những gì đã từng làm và quan trọng hơn anh vẫn tiếp tục những gì đã làm nhưng có vẻ như đó chỉ là cái anh đang cố khoe ra, trưng ra cho thiên hạ xem chứ không phải là điều anh hướng tới.
Với động thái này, một mặt Nhất đã loại bỏ được sự nghi ngại nếu không đăng 12 bài viết từng khiến anh phải vào tù lên mà không ai dám nói rằng anh là một kẻ hèn nhát, kẻ không dám đi đến cùng những gì đã từng làm; đồng thời, Nhất cũng đã khéo léo đánh trúng cái ý nghĩ căn bản của những con người kia; theo đó điều chúng cần ở anh không phải là sự liều mạng đã từng có; chúng cần ở Nhất sự trở lại với tâm thế cũ song khôn ngoan hơn và sẽ không bị bắt, đưa ra xét xử như cái cách mà các cơ quan thực thi pháp luật đã từng làm với anh hai năm về trước. Đây cũng là lí do có tính cộng hưởng, hỗ trợ khiến "cái cớ" do Nhất đưa ra nhanh chóng được chấp nhận mà không vấp phải một sự chất vấn nào.
Và Nhất cũng chỉ chờ có vậy để có cái nguyên cớ không thể hoàn hảo hơn để Trương Duy Nhất tránh không phải thể hiện những gì đã từng đưa anh vào tù. Anh sẽ vẫn viết, vẫn đăng tải tư tưởng, thái độ, tình cảm lên Blog nhưng khác chăng là nó sẽ không đi trên cái quỹ đạo thường thấy. Và một khi người ta đã đồng ý rằng anh nên ẩn danh, nên khéo léo hơn trong sự trở lại lần này thì Nhất sẽ càng có cơ sở để thực hiện theo cái cách đó và sẽ không ai trách móc được rằng anh đã không giống xưa, đã thay đổi hay đã nhụt chí và quá sợ chốn lao tù.
Quả thực, người viết tin rằng những kẻ như Osin Huy Đức, Huỳnh Ngọc Chênh và rất nhiều người nữa đã hoàn toàn tin tưởng ở Nhất và nếu theo kiểu Nhà văn Nguyễn Quang Lập thì Nhất đã chứng tỏ mình là một người Đà Nẵng không hèn (Xem thêm: Nguyễn Quang Lập: "Bạn bè Đà Nẵng hèn quá"?).
Nói tóm lại, với sức ép buộc phải tuyên bố trở lại với hình bóng, tư tưởng và "khí phách" của 02 năm về trước, Trương Duy Nhất đã đứng trước một bài toàn khó. Theo đó, (1) nếu khước từ tất cả sự kỳ vọng của đám bạn kia để hướng thiện và làm lại cuộc đời theo đúng nghĩa thì đương nhiên Nhất sẽ bị cho là một kẻ hèn, người hèn; và chúng cũng sẽ lánh xa anh như thế anh bị một căn bệnh có sức lây lan kinh khủng. (2) Ngược lại, nếu anh đồng ý dấn thân theo ý đồ của đám người kia thì việc anh vào tù chỉ còn là vấn đề của thời gian và khi đó chính anh là người một mình gặm nhấm nỗi cô đơn, tủi nhục; đám người kia có chăng cũng chỉ anh vài lời động viên vô hồn và vô nghĩa lý. Nghĩa là nếu đi theo phương án thứ hai thì phần thua thiệt sẽ thuộc về chính anh. Vậy nhưng, cùng với sự tinh tế trong nắm bắt tâm lý, tình cảm và suy nghĩ của đám đông dư luận (cụ thể là của đám bạn cực đoan của mình), cùng lối diễn đạt văn tự có phần sắc sảo, Nhất đã ru ngủ, làm cho đám bạn kia tin rằng anh đã không thay đổi, "Vẫn là Nhất của 02 năm về trước" và ở một khía cạnh khác thì anh đã vô hiệu hóa, loại trừ được cái nguy cơ "tái vào tù" từ việc đưa ra lí do loại bỏ 12 bài viết từng khiến anh vào tù!
Hãy chờ đợi xem, Nhất sẽ làm gì trong thời gian tới khi đám người kia chợt hiểu những điều anh đã làm.
Phải thừa nhận rằng, Nhất đã hết sức tỉnh táo, sự tỉnh táo của một kẻ đã từng phải trả giá cho những sai lầm trong quá khứ bằng 02 năm tù giam. Những gì đã xảy ra trong quá khứ dạy anh rằng, nếu tiếp tục đi trên con đường đã đi thì rất có thể anh sẽ phải trả giá thêm lần nữa. Nhà tù có thể sẽ là nơi kết thúc hoàn toàn ý định làm lại cuộc đời của anh, biến anh trở thành một cái tên vô nghĩa lý. Cho nên, dù cố gắng chứng minh với đám người vốn hàng ngày, hàng giờ vây bủa anh rằng anh vẫn là con người của 02 năm về trước, rằng sức mạnh giam hãm của Nhà tù không biến anh thui chột những gì đã từng làm và quan trọng hơn anh vẫn tiếp tục những gì đã làm nhưng có vẻ như đó chỉ là cái anh đang cố khoe ra, trưng ra cho thiên hạ xem chứ không phải là điều anh hướng tới.
Cái chi tiết loại bỏ 12 bài viết từng được xem là chứng cứ phạm tội của Nhất được Tòa án đưa ra trong phiên xét xử ra khỏi các nội dung tái đăng của Blog cho thấy Nhất đã hết sức khôn ngoan trong việc đưa ra ứng xử của mình. Nhất đã mượn cớ 12 bài viết này đã được nhắc đến trong phiên tòa của chính mình để lấy đó làm lí do không đăng chúng lên một lần nữa từ sự trở lại này.
Với động thái này, một mặt Nhất đã loại bỏ được sự nghi ngại nếu không đăng 12 bài viết từng khiến anh phải vào tù lên mà không ai dám nói rằng anh là một kẻ hèn nhát, kẻ không dám đi đến cùng những gì đã từng làm; đồng thời, Nhất cũng đã khéo léo đánh trúng cái ý nghĩ căn bản của những con người kia; theo đó điều chúng cần ở anh không phải là sự liều mạng đã từng có; chúng cần ở Nhất sự trở lại với tâm thế cũ song khôn ngoan hơn và sẽ không bị bắt, đưa ra xét xử như cái cách mà các cơ quan thực thi pháp luật đã từng làm với anh hai năm về trước. Đây cũng là lí do có tính cộng hưởng, hỗ trợ khiến "cái cớ" do Nhất đưa ra nhanh chóng được chấp nhận mà không vấp phải một sự chất vấn nào.
Và Nhất cũng chỉ chờ có vậy để có cái nguyên cớ không thể hoàn hảo hơn để Trương Duy Nhất tránh không phải thể hiện những gì đã từng đưa anh vào tù. Anh sẽ vẫn viết, vẫn đăng tải tư tưởng, thái độ, tình cảm lên Blog nhưng khác chăng là nó sẽ không đi trên cái quỹ đạo thường thấy. Và một khi người ta đã đồng ý rằng anh nên ẩn danh, nên khéo léo hơn trong sự trở lại lần này thì Nhất sẽ càng có cơ sở để thực hiện theo cái cách đó và sẽ không ai trách móc được rằng anh đã không giống xưa, đã thay đổi hay đã nhụt chí và quá sợ chốn lao tù.
Quả thực, người viết tin rằng những kẻ như Osin Huy Đức, Huỳnh Ngọc Chênh và rất nhiều người nữa đã hoàn toàn tin tưởng ở Nhất và nếu theo kiểu Nhà văn Nguyễn Quang Lập thì Nhất đã chứng tỏ mình là một người Đà Nẵng không hèn (Xem thêm: Nguyễn Quang Lập: "Bạn bè Đà Nẵng hèn quá"?).
Nói tóm lại, với sức ép buộc phải tuyên bố trở lại với hình bóng, tư tưởng và "khí phách" của 02 năm về trước, Trương Duy Nhất đã đứng trước một bài toàn khó. Theo đó, (1) nếu khước từ tất cả sự kỳ vọng của đám bạn kia để hướng thiện và làm lại cuộc đời theo đúng nghĩa thì đương nhiên Nhất sẽ bị cho là một kẻ hèn, người hèn; và chúng cũng sẽ lánh xa anh như thế anh bị một căn bệnh có sức lây lan kinh khủng. (2) Ngược lại, nếu anh đồng ý dấn thân theo ý đồ của đám người kia thì việc anh vào tù chỉ còn là vấn đề của thời gian và khi đó chính anh là người một mình gặm nhấm nỗi cô đơn, tủi nhục; đám người kia có chăng cũng chỉ anh vài lời động viên vô hồn và vô nghĩa lý. Nghĩa là nếu đi theo phương án thứ hai thì phần thua thiệt sẽ thuộc về chính anh. Vậy nhưng, cùng với sự tinh tế trong nắm bắt tâm lý, tình cảm và suy nghĩ của đám đông dư luận (cụ thể là của đám bạn cực đoan của mình), cùng lối diễn đạt văn tự có phần sắc sảo, Nhất đã ru ngủ, làm cho đám bạn kia tin rằng anh đã không thay đổi, "Vẫn là Nhất của 02 năm về trước" và ở một khía cạnh khác thì anh đã vô hiệu hóa, loại trừ được cái nguy cơ "tái vào tù" từ việc đưa ra lí do loại bỏ 12 bài viết từng khiến anh vào tù!
Hãy chờ đợi xem, Nhất sẽ làm gì trong thời gian tới khi đám người kia chợt hiểu những điều anh đã làm.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét